Wat gebeurt er eigenlijk in je hoofd?

Eli Lilly komt naar Katwijk met een miljardenfabriek. Goed nieuws voor de economie, werkgelegenheid en de regio, maar toch is er weerstand. Hoe ontstaat draagvlak voor zo’n groot bedrijf?Tom de Bruyne en Klaas Dijkhoff bespreken waarom inspraak soms helpt, maar ook kan veranderen in draagvlaktheater. Wanneer moet je luisteren en wanneer moet je als bestuurder gewoon een knoop doorhakken? En hoe leg je uit dat economische groei soms nodig is om juist de problemen op te lossen waar we ons zorgen over maken?Ook kijken ze naar de manier waarop referenda en inspraakprocessen de uitkomst kunnen sturen. En natuurlijk de Gamechanger van de Week: gratis naar Toverland, maar betalen per attractie. Slim keuzedesign of juist transactiepijn?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe kan het dat slimme, hoogopgeleide mensen samen toch beslissingen nemen die achteraf ontzettend slecht uitpakken? In deze aflevering bespreken Tom de Bruyne en Klaas Dijkhoff Tom’s column in De Telegraaf over de ‘domme elite’. Waarom heeft beleid soms zulke onverwachte en dure gevolgen?Van Groningen en de toeslagenaffaire tot dwangsommen en achterstallig onderhoud: zijn dit voorbeelden van domme beslissingen, of zit er achter die keuzes vaak een rationele redenering die we achteraf niet meer zien? En wanneer verandert stevige kritiek op beleid in het simpele verhaal van een elite die het allemaal verkeerd doet?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat gebeurt er als je bij verkiezingen niet één stem hebt, maar tien punten die je mag verdelen over meerdere partijen?Geïnspireerd door het puntensysteem van het Songfestival duiken Tom de Bruyne, Bas Erlings en Klaas Dijkhoff in de psychologie achter onze politieke keuzes. Zou zo’n systeem strategisch stemmen juist versterken, of krijgen we eindelijk beter zicht op welke partijen en ideeën kiezers écht waarderenWe bespreken strategisch stemmen, peilingen, kiesdrempels, polarisatie en de vraag wat er gebeurt als je niet langer gedwongen wordt om al je politieke voorkeur in één hokje te stoppen.Want misschien geldt bij verkiezingen wel hetzelfde als bij veel andere keuzes: de architectuur van de keuze bepaalt de uitkomst.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De AfD haalt 43% in Saksen-Anhalt. Wat zegt zo’n uitslag over de manier waarop we naar politiek kijken?In deze aflevering duiken we in de psychologie achter de groei van radicaal rechts. Waarom wordt een partij als de AfD steeds normaler? Hoe verschuift een politiek taboe langzaam de norm? En waarom kunnen kiezers extreme standpunten steeds makkelijker accepteren wanneer een partij zich een gematigder gezicht aanmeet?We bespreken de aantrekkingskracht van populisme, de frustratie over een politiek systeem dat niet meer lijkt te werken en de behoefte aan identiteit, houvast en een duidelijke schuldige. Van de AfD en Trump tot Le Pen en Farage: wat gebeurt er eigenlijk in ons hoofd wanneer politieke grenzen steeds verder opschuiven?En misschien nog belangrijker: wat kunnen we daar tegenover zettenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Zomergasten met Sigrid Kaag zorgde weer voor een online rioolfeest, tot op Facebook aan toe. Tom de Bruyne en Bas Erlings duiken in wat dit zegt over polarisatie: waarom we standpunt en persoon door elkaar halen, waarom onenigheid ons brein juist beloont, en hoe je daar als individu tegenin gaat.See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zijn steeds minder bereid om naar elkaar te luisteren. Op X, in de politiek, bij protesten en zelfs binnen bewegingen die hetzelfde doel zeggen na te streven: wie een andere mening heeft, krijgt al snel het stempel van vijand.Tom de Bruyne en Klaas Dijkhoff duiken in de psychologie achter onze obsessie met het eigen gelijk. Waarom zijn we zo overtuigd van onze eigen mening? Waarom reageren we op een ander perspectief zo vaak met verontwaardiging, diskwalificatie of een persoonlijke aanval?Van Infantino en de FIFA tot de Pride-vlag, boerenprotesten en de Amerikaanse politiek: overal zien ze hetzelfde mechanisme terugkomen. Het midden wordt gezien als slap, terwijl juist daar de verbinding moet worden gemaakt.Want hoe overtuigd mag je zijn van je eigen gelijk, zonder dat je vergeet te luisteren naar iemand die anders denkt?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een uitgebrande snackbar in de Baarsjes haalt op één dag 10.000 euro op. Judith en Bart van B&B voor Liefde zamelen een ton in voor een boerderij in Frankrijk. En de familie van een doodgeschoten jongen bij de Vierdaagse heeft de uitvaart binnen een dag gefinancierd.Crowdfunding raakt iets in ons. Maar wat precies?Tom de Bruyne en Bas Erlings duiken in de psychologie achter de crowdfunding-golf. Want je geeft niet alleen geld weg. Je koopt status, je vermijdt sociale pijn en je beantwoordt een hele andere vraag dan je denkt. De vraag is niet of jij dat goede doel belangrijk vindt. De vraag is of jij een goede vriend bent.En dat is precies waarom het zo goed werkt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tom deelt een artikel op LinkedIn over degrowth. En de reacties? Geen inhoudelijke discussie, maar een stortvloed aan morele verwerping. Want wie niet gelooft in degrowth, deugt gewoon niet.Maar wat is degrowth eigenlijk? En kloppen de aannames die eronder zitten.Tom de Bruyne en Bas Erlings duiken in de psychologie achter het debat. Want degrowth klinkt redelijk: minder spullen, meer betekenis, respect voor de planeet. Maar zodra je de economische logica erbij haalt, wordt het verhaal een stuk ingewikkelder. En zodra je dat hardop zegt, word je niet gecorrigeerd maar gediscrediteerd.Hoe voer je een goed gesprek met mensen die hun identiteit hebben opgehangen aan een overtuiging? En hoe vind je gezamenlijke grond zonder je eigen standpunt op te geven?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tuchel was een genie. Tot Engeland verloor. De coronamaatregelen waren onvermijdelijk. Tot de verhoren begonnen. En de marketeer die zijn campagne vergelijkt met stijgende cijfers? Die heeft het natuurlijk ook goed gedaan.Hindsight bias is de denkfout die ons allemaal parten speelt. Zodra we de uitkomst kennen, herschrijven we het verleden alsof we het altijd al wisten. Zonder het door te hebben.Tom de Bruyne en Bas Erlings duiken in de psychologie achter die achteruitkijkspiegel. Hoe bescherm je je beslissingen tegen je eigen brein? En waarom zijn pundits altijd de eersten om te vertellen wat er had moeten gebeuren?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Radicaal rechts begrijpt al jaren iets wat links vergat: mensen verlangen niet alleen naar welvaart, maar ook naar gemeenschap, trots en verbondenheid. En wie het beste verhaal vertelt over wat ons bindt, wint.In deze aflevering duiken Tom de Bruyne en Bas Erlings in een opvallend NRC-artikel over hoe progressieve partijen het monopolie op gemeenschap verloren aan populisten. En wat ze kunnen doen om het terug te winnen. Want het antwoord zit niet in betere standpunten. Het zit in het verhaal dat je vertelt over wie we zijn en wie we kunnen zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.